EEMY English Greek
 

18ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

31o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο - 17-21 Μαΐου 2005

ΚΛΑΣΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ:
ΜΕ ΠΟΣΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΠΡΟΒΛΕΠΟΥΝ ΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΙΝΔΥΝΟ;
Νικόλαος Καρατζάς
Αμ. Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας,
Νοσοκομείο "Υγεία"
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ SLIDES

Η επιδημία των καρδιαγγειακών νοσημάτων του δυτικού κόσμου είναι υπόθεση του 20ου αιώνα, ενώ η συστηματική μελέτη της άρχισε από το δεύτερο μισό του αιώνα. Οι σύγχρονες στρατηγικές πρόληψης βασίζονται σε τρεις θεμελιώδεις αρχές που διαμορφώθηκαν ήδη μετά από τις πρώτες μελέτες: Πρώτον η έννοια του παράγοντα κινδύνου που διαμορφώθηκε από τις πρώτες απογραφικές και προοπτικές επιδημιολογικές μελέτες. Δεύτερον η έννοια της συνεχούς κλιμάκωσης του κινδύνου σε σχέση με το επίπεδο του κάθε παράγοντα κινδύνου χωρίς σημείο έναρξης (εικόνα 1) και τρίτον τη συνεργική δράση των διαφόρων παραγόντων κινδύνου (εικόνα 2). Έτσι η αυξημένη χοληστερίνη σε άτομο χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου μπορεί να μην έχει σοβαρές συνέπειες, ωστόσο μπορεί να έχει τεράστια επίδραση εάν προστεθεί σε άλλους παράγοντες.

Ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος, δηλαδή η πιθανότητα προσβολής από καρδιαγγειακή νόσο, αποδείχθηκε ότι είναι αποτέλεσμα της συνεργικής δράσης των παραγόντων αυτών κινδύνου, πολλοί από τους οποίους εξαρτώνται από το τρόπο ζωής. Τεκμηριώθηκε, εξ άλλου, ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι προλήψιμα εάν ελεγχθούν παράγοντες κινδύνου. Αυτό έχει προκύψει από διαχρονικές τάσεις των εθνικών στατιστικών αιτιών θανάτου σε σχέση με τις αλλαγές στη συχνότητα των παραγόντων κινδύνου στους αντίστοιχους πληθυσμούς, από ανάλογα στοιχεία απογραφικών επιδημιολογικών μελετών αλλά κυρίως από παρεμβατικές μελέτες σε πληθυσμούς όπου συστηματική προσπάθεια μείωσης παραγόντων κινδύνου (περιορισμός καπνίσματος και λίπους στη διατροφή) περιόρισε σημαντικά τη συχνότητα των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων μπορεί να γίνει σε ατομικό επίπεδο που προϋποθέτει ανίχνευση των παραγόντων κινδύνου και εξατομίκευση των μέτρων για τον περιορισμό τους. Λόγω της συνεργικής δράσης των παραγόντων κινδύνου, η μέτρια μείωση πολλών μαζί παραγόντων κινδύνου έχει πολύ μεγαλύτερο όφελος από τη μεγάλη μείωση ενός μόνο παράγοντα.

Η στρατηγική πρόληψης σε ατομικό επίπεδο που αφορά κυρίως τα άτομα υψηλού κινδύνου αποτελεί ευθύνη των γιατρών. Η πληθυσμιακή ωστόσο στρατηγική που αποβλέπει στη προστασία ολόκληρου του πληθυσμού είναι πιο ισχυρή και ριζική αλλά προϋποθέτει κατανίκηση των οικονομικών και πολιτικών εμποδίων, και κεκτημένων συμφερόντων καθώς και κοινωνική αποδοχή. Έχει ωστόσο υπολογιστεί ότι μείωση της μέσης τιμής χοληστερίνης ενός πληθυσμού κατά 10% συνεπάγεται μείωση της στεφανιαίας καρδιοπάθειας κατά 30%. Εξ άλλου μείωση της μέσης κατανάλωσης αλατιού κατά 1/3 μειώνει τη συχνότητα των εγκεφαλικών κατά 30%.

Ένα από τα εμπόδια αποδοχής των μέτρων πρόληψης είναι η αντίληψη ότι οι γνωστοί και διαδιδόμενοι παράγοντες κινδύνου εξηγούν ένα μόνο ποσοστό του καρδιαγγειακού κινδύνου και ότι η σημασία των διαφόρων παραγόντων κινδύνου διαφέρει μεταξύ πληθυσμών διαφορετικών εθνοτήτων. Τις αντιλήψεις αυτές διέψευσε πειστικά η πρόσφατη διεθνής μελέτη Interheart που απέδειξε ότι οι εννέα γνωστοί παράγοντες κινδύνου συνδέονται ισχυρά με το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου παγκοσμίως (εικόνες 3,4). Όλοι μαζί είναι υπεύθυνοι για άνω του 90% του κινδύνου που αφορά τους πληθυσμούς κάθε περιοχής και εθνότητας. Απέδειξε επίσης ότι ανωμαλίες στα λιπίδια και το κάπνισμα ευθύνονται μαζί για τα 2/3 του πληθυσμιακού κινδύνου.

Το συμπέρασμα είναι ότι η εφαρμογή στρατηγικής πρόληψης με βάση τις τωρινές γνώσεις θα οδηγούσε σε αποφυγή της πλειοψηφίας των πρωίμων επεισοδίων στεφανιαίας καρδιοπάθειας παγκοσμίως.

Λεζάντες διαφανειών:

  • Εικόνα 1 Η συνεχής και ευθύγραμμη σχέση συστολικής και διαστολικής πίεσης και χοληστερίνης με τη στεφανιαία καρδιοπάθεια και τα εγκεφαλικά.
  • Εικόνα 2 Η κλιμάκωση της πιθανότητας καρδιαγγειακής νόσου στο πληθυσμό της πόλης Framingham σε σχέση με το επίπεδο της συστολικής πίεσης μόνης και όταν προστίθεται η αυξημένη χοληστερίνη, η δυσανεξία στη γλυκόζη, το κάπνισμα, η υπερτροφία της αριστεράς και η χαμηλή HDL χοληστερίνης.
  • Εικόνα 3 Η απόλυτα ευθύγραμμη σχέση των δεκατημορίων της σχέσης «κακής και καλής» χοληστερίνης εκφρασμένη ως σχέση απολιποπρωτεινων Β1/ Α1 με την εμφάνιση εμφράγματος μυοκαρδίου.

ΕΑΡΙΝΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ
ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ

1ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 14ο ΕΠΙΣ 1988
2ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 15ο ΕΠΙΣ 1989
3ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 16ο ΕΠΙΣ 1990
4ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 17ο ΕΠΙΣ 1991
5ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 18ο ΕΠΙΣ 1992
6ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 19ο ΕΠΙΣ 1993
7ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 20ο ΕΠΙΣ 1994
8ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 21ο ΕΠΙΣ 1995
9ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 22ο ΕΠΙΣ 1996
10ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 23ο ΕΠΙΣ 1997
11ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 24ο ΕΠΙΣ 1998
12ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 25ο ΕΠΙΣ 1999
13ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 26ο ΕΠΙΣ 2000
14ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 27ο ΕΠΙΣ 2001
15ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 28ο ΕΠΙΣ 2002
16ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 29ο ΕΠΙΣ 2003
17ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 30ο ΕΠΙΣ 2004
18ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 31ο ΕΠΙΣ 2005
19ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 32ο ΕΠΙΣ 2006
20ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 33ο ΕΠΙΣ 2007
21ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 34ο ΕΠΙΣ 2008
22ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 35ο ΕΠΙΣ 2009
23ο ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ - 36ο ΕΠΙΣ 2010
ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ